Η βρογχοσκόπηση είναι η διαδικασία κατά την οποία ο γιατρός εξετάζει τους μεγάλους αεραγωγούς του ασθενούς (τραχεία, βρόγχους), οι οποίοι είναι οι κύριες οδοί που μεταφέρουν αέρα στους πνεύμονες.

Το βρογχοσκόπιο  είναι η χρησιμοποιούμενη συσκευή και αποτελείται από ένα λεπτό, εύκαμπτο, τηλεσκόπιο, περίπου σε πάχος μολυβιού. Το βρογχοσκόπιο εισάγεται από τον γιατρό διάμέσου της μύτης, ή του στόματος στο πίσω μέρος του λαιμού στον λάρυγγα και στην τραχεία και στην συνέχεια παρακάτω στους βρόγχους. Το φως ακολουθεί ανεμπόδιστα τις καμπυλώσεις του βρογχοσκοπίου και έτσι ο γιατρός μπορεί να παρατηρεί ευκρινώς το εσωτερικό των αεραγωγών του εξεταζόμενου ατόμου.

Στην βρογχοσκόπηση απαιτείται μόνο καταστολή και τοπική αναισθησία μέσω εισπνεόμενης ξυλοκαίνης.

Το βρογχοσκόπιο έχει ένα πλευρικό κανάλι, διά μέσου του οποίου μπορεί να περάσει και να οδηγηθεί προς το κάτω άκρο του, ένας λεπτός καθετήρας εξοπλισμένος με λαβίδα βιοψίας. Ο καθετήρας χρησιμοποιείται για την λήψη μικρού δείγματος για βιοψία από την εσωτερική επένδυση των βρόγχων, ή να αφαιρέσει μικρά αντικείμενα από τους αεραγωγούς.

Από το κανάλι αυτό μπορούν να περάσουν και άλλα εργαλεία που χρησιμεύουν στην διάγνωση ασθενειών (όπως μια συρμάτινη βούρτσα ή βελόνες) ή στην θεραπεία καταστάσεων (π.χ. μικρά εργαλεία που αφαιρούν ξένα σώματα – κόκκαλα, τροφές, μικρά αντικείμενα).

Πότε απαιτείται η βρογχοσκόπηση;

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους απαιτείται η βρογχοσκόπηση. Μια κοινή αιτία είναι εάν υπάρχει υπόνοια για καρκίνο στους βρόγχους (καρκίνος του πνεύμονα) λόγω ευρημάτων (σκιά ) στην ακτινογραφία θώρακος. Με την βρογχοσκόπηση ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει έναν όγκο σε ένα βρόγχο, και να λάβει δείγμα για μικροσκοπική εξέταση. Άλλοι λόγοι είναι: ο επίμονος βήχας , ή βήχας με αιμόπτυση, και η αιτία τους δεν είναι σαφής.

Το άκαμπτο βρογχοσκόπιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αφαίρεση αντικειμένων που έχουν εισπνευσθεί και φράσσουν τους αεραγωγούς , όπως είναι τα φιστίκια.

Πώς διενεργείται η βρογχοσκόπηση;

Βρογχοσκόπηση με εύκαμπτο βρογχοσκόπιο

Αυτή γίνεται συνήθως σε εξωτερικούς ασθενής ή ασθενείς νοσηλείας μιας ημέρας. Ο γιατρός προκαλεί μούδιασμα στο εσωτερικό της μύτης και στο πίσω μέρος του λαιμού , διά ψεκασμού με κάποιο τοπικό αναισθητικό. Αυτό μπορεί να κάνει τον εξεταζόμενο να νοιώσει κάπως δυσάρεστα αλλά συνήθως χορηγείται και κάποιο κατασταλτικό, με ένεση σε μία φλέβα στο πίσω μέρος του χεριού ώστε να τον βοηθήσει να χαλαρώσει . Το ηρεμιστικό μπορεί να προκαλέσει υπνηλία αλλά επειδή δεν αποτελεί γενική αναισθησία ο εξεταζόμενος δεν αποκοιμάται. Ωστόσο, είναι απίθανο να θυμάται μετά τίποτα για την διενεργηθείσα βρογχοσκόπηση αν έχει χορηγηθεί ηρεμιστικό.

Ο εξεταζόμενος συνδέεται με οθόνη monitor ώστε να ελέγχονται οι καρδιακοί σφυγμοί και η αρτηριακή πίεση, κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Μια συσκευή που ονομάζεται οξύμετρο παλμού μπορεί επίσης να τοποθετηθεί σε ένα δάχτυλο, για να ελέγχει την περιεκτικότητα σε οξυγόνο του αίματος και ειδοποιεί τον γιατρό εάν χρειαστεί επιπλέον οξυγόνο κατά την διάρκεια της βρογχοσκόπησης. Σ’αυτήν την περίπτωση, ο γιατρός τοποθετεί ένα μαλακό πλαστικό σωλήνα ακριβώς μέσα στο ρουθούνι της μύτης και χορηγεί οξυγόνο κατά την διάρκεια της διαδικασίας.

Ο γιατρός εισάγει την άκρη του βρογχοσκοπίου στο ρουθούνι της μύτης και στη συνέχεια το οδηγεί με ήπιο τρόπο , στο το πίσω μέρος του λαιμού και στην συνέχεια στον λάρυγγα του εξεταζόμενου . Μερικές φορές αυτή η διαδικασία γίνεται μέσω του στόματος και όχι μέσω της μύτης, αν οι ρινικές οδοί παρουσιάζουν στενότητα. Ο γιατρός παρατηρεί και εξετάζει με το βρογχοσκόπιο , την εσωτερική επένδυση της τραχείας και των μεγάλων βρόγχων ( κύριοι αεραγωγοί ). Επίσης , τα σύγχρονα βρογχοσκόπια μεταδίδουν εικόνες , με την βοήθεια μιας κάμερας τοποθετημένης στο άκρο τους , σε μια οθόνη τηλεόρασης ώστε να γίνεται καλύτερη η εξέταση από τον γιατρό.

Ο γιατρός μπορεί να λάβει ένα ή περισσότερα δείγματα από το εσωτερικό τοίχωμα της αναπνευστικής οδού , ανάλογα με τον σκοπό για τον οποίο γίνεται η εξέταση και τα ευρήματα που προκύπτουν κατά την διάρκειά της. Αυτή η λήψη δείγματος είναι ανώδυνη. Τα δείγματα αποστέλλονται στο εργαστήριο για βιοψία , και μικροσκοπική εξέταση. Το βρογχοσκόπιο αφαιρείται στην συνέχεια με ήπιο τρόπο.

Η βρογχοσκόπηση αυτή καθεαυτή συνήθως διαρκεί περίπου 20-30 λεπτά. Ωστόσο, απαιτείται 1- 1,5 ώρα για ολόκληρη την διαδικασία, που περιλαμβάνει την προετοιμασία, τον απαιτούμενο χρόνο για να ενεργήσει το ηρεμιστικό , για την ίδια βρογχοσκόπηση και την πλήρη ανάκτηση των λειτουργιών του εξεταζόμενου.

Υπάρχουν παρενέργειες ή πιθανές επιπλοκές;

Οι περισσότεροι που κάνουν βρογχοσκόπηση δεν έχουν παρουσιάσει κανένα πρόβλημα. Η μύτη και ο λαιμός μπορεί να είναι λίγο ερεθισμένοι για μια ημέρα περίπου. Μπορεί να υπάρξει αίσθημα κούρασης ή υπνηλίας για αρκετές ώρες μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας , που προκαλούνται από το ηρεμιστικό. Υπάρχει ελαφρώς αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης λοίμωξης τον λαιμό ή στο του στήθος μετά από βρογχοσκόπηση.

Αν πάρθηκε δείγμα για βιοψία μπορεί να εμφανιστεί λίγο αίμα στα πτύελα αρκετές φορές την επόμενη ημέρα. Σπάνια, η βρογχοσκόπηση μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό στον πνεύμονα. Αυτό είναι πιο πιθανό να συμβεί εάν ληφθεί εξειδικευμένο δείγμα για βιοψία από τον πνευμονικό ιστό. Σοβαρές επιπλοκές συμβαίνουν σε λιγότερο από 1 στις 1000 βρογχοσκοπήσεις.Οι πιθανότητες να συμβεί κάποια επιπλοκή σαφώς είναι ελάχιστες όταν η βρογχοσκόπηση γίνεται από εξειδικευμένους και έμπειρους Πνευμονολόγους  σε οργανωμένα και σύγχρονα Διαγνωστικά Κέντρα.