Διακοπή Καπνίσματος

Στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι το κάπνισμα αποτελεί την πρώτη αιτία πρόωρου θανάτου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σκοτώνει περίπου 100.000 ανθρώπους τον χρόνο, ενώ οι μισοί από τους καπνιστές θα πεθάνουν από κάποια αιτία που έχει κάποια σχέση με το κάπνισμα.

Το κάπνισμα ενοχοποιείται σαν παράγοντας κινδύνου σε πολλά προβλήματα υγείας :

  • Πρόωρος θάνατος. Αυτός σχετίζεται με την εμφάνιση του καρκίνου του πνεύμονος, με την Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και με την στεφανιαία νόσο.
  • Καρκίνοι του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, του οισοφάγου, της ουροδόχου κύστης, του νεφρού, του στομάχου, του παγκρέατος και μυελοειδής λευχαιμία.
  • Πνευμονία.
  • Παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος, ανεύρυσμα αορτής και καρδιακή ανεπάρκεια που προκαλείται από την στεφανιαία νόσο.
  • Έλκος στομάχου και δωδεκαδακτύλου.
  • Στηθάγχη, περιφερική αρτηριακή νόσος (νόσος του Burger), εκφύλιση ωχράς κηλίδας, ανικανότητα, στειρότητα, οστεοπόρωση, ρυτίδες δέρματος.
  • Επιδείνωση βαρύτητας κρίσεων άσθματος, διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας και λοιμώξεων του αναπνευστικού.
  • Το παθητικό κάπνισμα αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης του καρκίνου του πνεύμονος και των καρδιακών παθήσεων.
  • Τα παιδιά που ζούν εκτεθειμένα σε καπνό έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης αιφνιδίου θανάτου στην βρεφική ηλικία και αυξημένη επίπτωση σε μέση ωτίτιδα και σε λοιμώξεις του αναπνευστικού.
  • Η έκθεση του εμβρύου σε καπνιστικό περιβάλλον αυξάνει τις πιθανότητες αποβολών, θανάτου, μειωμένου βάρους γέννησης του νεογνού και μειωμένης ανάπτυξης του παιδιού.

Η διακοπή του καπνίσματος είναι μια πολύ αποτελεσματική πράξη και για να μειωθούν κατά πολύ οι δαπάνες του συστήματος υγείας. Η διακοπή του σε οποιαδήποτε ηλικία προσφέρει τόσο άμεσα, όσο και μακροπρόθεσμα ευεργετικά αποτελέσματα στην υγεία του ανθρώπου.

Από τις αρμόδιες αρχές θα πρέπει να υπάρχει συμβουλευτική πολιτική διακοπής του καπνίσματος, όπως επίσης και υποστήριξη και παρακολούθηση στους καπνιστές που αποφασίζουν να διακόψουν το κάπνισμα. Τμήματα διακοπής καπνίσματος που παρέχουν ψυχολογική στήριξη πρέπει να λειτουργούν συστηματικά.

Ένα προηγμένο σύστημα αντιμετώπισης και πρόληψης της  καπνιστικής συνήθειας ακολουθεί τις παρακάτω γραμμές :

  • Προσφέρει δωρεάν φαρμακευτική βοήθεια αντικατάστασης της νικοτίνης με τα μοντέρνα φάρμακα (βαρενικλίνη ή βουπροπιόνη) στους καπνιστές που θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα
  • Αυτή η φαρμακολογική βοήθεια προσφέρεται στους καπνιστές που δεσμεύονται ότι θα διακόψουν το κάπνισμα σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία ή νωρίτερα από αυτήν
  • Η συνταγή για αυτά τα φάρμακα πρέπει να διαρκεί για 2 εβδομάδες μετά την ημερομηνία-στόχο που έχει τεθεί για να κοπεί το τσιγάρο. Έχουν προηγηθεί άλλες 2 εβδομάδες λήψης των φαρμάκων όπου ο καπνιστής μειώνει σταδιακά το κάπνισμα.
  • Περαιτέρω χορήγηση των φαρμάκων αυτών δικαιολογείται μόνο σε καπνιστές που αποδεικνύουν στην αξιολόγηση τους ότι συνεχίζουν επιτυχώς την προσπάθεια αλλά δεν τα έχουν καταφέρει ακόμη.
  • Σε καπνιστές που αποτυγχάνει η φαρμακοθεραπεία αυτή, απαγορεύεται να χορηγηθούν πάλι τα φάρμακα αυτά μέσα σε 6 μήνες, εκτός αν έχουν προκύψει δραματικές αλλαγές στις συνθήκες ζωής του καπνιστή.
  • Βαρενικλίνη ή βουπροπιόνη πρέπει να δίνονται και σε ασθενείς με σοβαρά καρδιοαγγειακά νοσήματα.
  • Σε ασθενείς με σημαντική εξάρτηση στην νικοτίνη έχουν θέση τα αυτοκόλλητα νικοτίνης σε συνδυασμό και με άλλες μορφές χορήγησης νικοτίνης (τσίχλες, ρινικά σπρέυ, καραμέλες)
  • Και τα 2 φάρμακα μαζί δεν πρέπει να συνταγογραφούνται.
  • Το ποια φαρμακευτική αγωγή θα προτιμηθεί τελικά θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες, όπως είναι : οι πιθανές παρενέργειες των φαρμάκων στον συγκεκριμένο άνθρωπο, το τι προτιμάει ο καπνιστής, η πιθανότητα επιτυχίας της αγωγής και το πιθανό προηγούμενο ιστορικό αποτυχημένων προσπαθειών.

Θεραπεία Αντικατάστασης Νικοτίνης

Οι μορφές υποκατάστασης της νικοτίνης μπορεί να είναι αυτοκόλλητα, τσίκλες, ρινικά ή στοματικά εισπνεόμενα διαλύματα, υπογλώσσια χάπια, ή καραμέλες. Αυτά σε πολλές χώρες του εξωτερικού χορηγούνται χωρίς συνταγή. Οι μεγάλες δόσεις σε νικοτίνη αυτών θα πρέπει να λαμβάνονται στους καπνιστές που καπνίζουν πάνω από 10 τσιγάρα την ημέρα.

Αυτά τα μέσα μετριάζουν το σύνδρομο εξάρτησης του οργανισμού στην νικοτίνη, αλλά δεν το εξαλείφουν. Αυτό συμβαίνει διότι η νικοτίνη φθάνει στον εγκέφαλο μέσα σε δευτερόλεπτα με τον καπνό, ενώ χρειάζεται 1 λεπτό με το στοματικό σπρέυ, λίγα λεπτά με το αντίστοιχο ρινικό, την τσίκλα, το υπογλώσσιο και την καραμέλα και αρκετά λεπτά με το αυτοκόλλητο.

Αυτά τα σκευάσματα υποκατάστασης της νικοτίνης μπορούν να ελέγξουν καλά την αύξηση του βάρους που συνήθως συνοδεύει την διακοπή του καπνίσματος. Συνήθως ο καπνιστής τα λαμβάνει για 8 εβδομάδες και μετά μπορεί να τα διακόψει και αμέσως.

Ο κίνδυνος της εξάρτησης του ανθρώπου από τα σκευάσματα αυτά είναι μικρός και υπολογίζεται στο 5% των ανθρώπων. Και να συμβεί όμως κάτι τέτοιο, σίγουρα είναι πολύ καλύτερο από το να καπνίζει κάποιος, αφού ο καπνός του τσιγάρου περιέχει πολλές βλαβερές ουσίες πέρα από την νικοτίνη, όπως είναι η πίσσα, το μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα.

Οι έφηβοι 12-17 ετών, οι έγκυες γυναίκες, οι ασθενείς με σοβαρά καρδιαγγειακά νοσήματα και οι λεχωίδες που θηλάζουν τα παιδιά τους είναι ιδιαίτερες ομάδες καπνιστών που ωφελούνται από την παραπάνω αντιμετώπιση υποκατάστασης νικοτίνης και σε συνδυασμό με προγράμματα ψυχολογικής στήριξης. Η χορήγηση σκευασμάτων νικοτίνης σε άτομα κάτω των 18 ετών πρέπει να δίνεται με ιατρική συνταγή.

Οι καπνιστές πρέπει να μην καπνίζουν όσο διάστημα λαμβάνουν σκευάσματα νικοτίνης. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες συγκεκριμένες παστίλιες νικοτίνης.

Σε αυτήν την κατηγορία μορφών υποκατάστασης της νικοτίνης περιλαμβάνεται το ηλεκτρονικό τσιγάρο. Σε σύγκριση με τα άλλα σκευάσματα νικοτίνης το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι ίσως πιο ελκυστικό και δραστικό. Πιθανώς να είναι το ίδιο ακίνδυνο όπως και τα άλλα σκευάσματα νικοτίνης, και σίγουρα δεν τίθεται ερώτημα σύγκρισης με το κανονικό τσιγάρο.

Βουπροπιόνη (Zyban)

Αυτό το χάπι είναι ένα αντικαταθλιπτικό δισκίο το οποίο βρέθηκε να έχει σημαντική δράση στην βοήθεια διακοπής του καπνίσματος. Χορηγείται με ιατρική συνταγή και έχει και ανορεξιογόνο δράση.

Οι αντενδείξεις χορήγησης του χαπιού αυτού είναι σε ασθενείς με επιληπτικές διαταραχές, με διαταραχές της όρεξης, με όγκους εγκεφάλου και με σύνδρομο απόσυρσης από το αλκοόλ. Επίσης δεν δίνεται σε εγκύους, σε λεχωίδες που θηλάζουν, σε άτομα νεώτερα των 18 ετών και σε ασθενείς με διπολική διαταραχή.

Βαρενικλίνη (Champix)

To χάπι αυτό χορηγείται με ιατρική συνταγή. Ο τρόπος που δρα είναι το μπλοκάρισμα των υποδοχέων της νικοτίνης στα εγκεφαλικά κύτταρα, ενώ ταυτόχρονα μιμείται την νικοτίνη. Συνέπεια αυτού είναι να μπερδεύει τον εγκέφαλο ότι υπάρχει ποσότητα νικοτίνης στον οργανισμό, άρα ο καπνιστής που διακόπτει το τσιγάρο δεν αισθάνεται την απουσία την νικοτίνης.

Τα φάρμακο αυτό έχει την ιδιαιτερότητα της προοδευτικής αύξησης της δόσης του μέχρι την ημερομηνία που έχει οριστεί ως στόχος για την διακοπή του καπνίσματος. Αυτό κρατάει 2 εβδομάδες. Μετά από εκεί το φάρμακο παραμένει στην ίδια δόση ακόμη και για 12 εβδομάδες αν κριθεί απαραίτητο από την προσπάθεια του καπνιστή.

Αντενδείκνυται σε έγκυες και σε άτομα κάτω των 18 ετών. Προσοχή χρειάζεται σε περίπτωση εμφάνισης ψυχολογικών διαταραχών και άμεση ιατρική συμβουλή.